Ít ai nghĩ rằng, một loại hải sản quen thuộc đến mức có thể mua ngoài chợ với giá chỉ vài chục ngàn đồng mỗi ký, lại đang âm thầm hiện diện trong thực đơn của các nhà hàng châu Âu.

Từ bãi bồi ven biển…

Khác với nhiều loại hải sản khác, nghêu không bơi, không di chuyển xa. Chúng sống vùi mình trong lớp cát ở vùng bãi triều ven biển - nơi nước lên xuống theo con nước mỗi ngày.

Ở những địa phương như Bến Tre, Tiền Giang, việc thu hoạch nghêu vẫn giữ dáng dấp rất “thủ công”: người dân đi bộ ra bãi khi thủy triều rút, cào từng lớp cát để nhặt nghêu.

Hình ảnh đó khiến nghêu từ lâu được xem là một loại hải sản “bình dân đúng nghĩa” vì dễ nuôi, dễ thu hoạch, giá không cao, ít khi được đặt ngang hàng với những mặt hàng xuất khẩu chủ lực như tôm hay cá tra.

…đến bàn ăn châu Âu

Nhưng chính sự “bình dân” đó lại trở thành lợi thế.

Trong vài năm gần đây, nghêu Việt bắt đầu xuất hiện ngày càng nhiều tại các thị trường châu Âu, đặc biệt là Italy, Tây Ban Nha, Bồ Đào Nha. Đây đều là những quốc gia có văn hóa ẩm thực gắn liền với các món từ nghêu như pasta vongole, nghêu hấp rượu vang hay các món hải sản kiểu Địa Trung Hải.

Không phải là món ăn xa xỉ, nhưng nghêu lại là nguyên liệu “chuẩn mực” trong nhiều công thức cổ điển. Và khi nguồn cung ổn định, đạt tiêu chuẩn, nghêu Việt dần trở thành một lựa chọn quen thuộc.

Cụ thể, số liệu từ Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam cho thấy, kim ngạch xuất khẩu nghêu năm 2025 đạt khoảng 120 triệu USD, tăng 21% so với năm trước. Đà tăng này tiếp tục được duy trì ngay từ đầu năm 2026, khi chỉ trong 2 tháng đầu năm, xuất khẩu đã đạt hơn 18 triệu USD, tăng 26% so với cùng kỳ. Riêng tháng 1/2026 ghi nhận mức trên 10 triệu USD, cho thấy nhịp xuất hàng đầu năm khá “đều tay”, không còn phụ thuộc quá nhiều vào yếu tố mùa vụ.

Bà Nguyễn Hà, chuyên gia thị trường của VASEP cho biết, trong cơ cấu thị trường xuất khẩu, EU tiếp tục là trụ cột lớn nhất của nghêu Việt Nam. Năm 2025, các thị trường tiêu thụ lớn nhất gồm Tây Ban Nha với 28 triệu USD, Italy đạt 27 triệu USD, Trung Quốc 21 triệu USD, Bồ Đào Nha 16 triệu USD và Mỹ khoảng 15 triệu USD.

Bước sang năm 2026, xu hướng này tiếp tục được duy trì, thậm chí có sự dịch chuyển rõ hơn. Chỉ trong 2 tháng đầu năm, Italy đã vươn lên dẫn đầu với khoảng 5 triệu USD, tiếp theo là Tây Ban Nha với 4,5 triệu USD, Bồ Đào Nha khoảng 3 triệu USD và Mỹ đạt 2 triệu USD.

Cú “lật vai” không đến từ sản lượng, mà từ tiêu chuẩn

Một doanh nghiệp thủy sản tại Tiền Giang cho biết, trước đây, nghêu từng bị xem là mặt hàng phụ trong ngành hải sản xuất khẩu. Giá trị không cao, ít được đầu tư bài bản. Tuy nhiên vài năm gần đây, vùng nuôi nghêu được kiểm soát tốt hơn, nhiều khu vực đạt các chứng nhận quốc tế như MSC, ASC, quy trình truy xuất nguồn gốc ngày càng rõ ràng, trong khi sản phẩm cũng được chế biến đa dạng thay vì chỉ xuất thô.

Những yếu tố này giúp nghêu Việt đáp ứng được các tiêu chuẩn khắt khe của thị trường châu Âu. Đặc biệt là trong bối cảnh người tiêu dùng toàn cầu ngày càng ưu tiên thực phẩm giá hợp lý, nguồn protein thay thế và yếu tố bền vững, vì thế nghêu với mức giá không quá cao nhưng dễ chế biến trở nên phù hợp hơn nhiều loại hải sản đắt tiền.