Chỉ mới 3 tháng đầu năm nhu cầu điện cả nước đã chạm ngưỡng 1 tỷ kWh/ngày và được dự báo sẽ tiến sát mốc 1,1 tỷ kWh sau khoảng 1 tháng nữa. 

Thông tin này được đưa ra tại tọa đàm “Tiết kiệm điện và điện mặt trời áp mái: Giải pháp giảm áp lực cung ứng điện giai đoạn 2026-2030” do Báo Công Thương phối hợp với Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) và Tổng công ty Điện lực miền Nam (EVNSPC) tổ chức.

Theo ông Nguyễn Quốc Trung - Phó Tổng Giám đốc NSMO, ngành điện đang đối mặt với hai khó khăn lớn là nhu cầu tăng cao và nguồn cung chịu nhiều áp lực.

Về phía nhu cầu, hệ thống điện quốc gia đã ghi nhận mức tiêu thụ 1 tỷ kWh/ngày vào ngày 31/3/2026, cho thấy tốc độ tăng trưởng phụ tải rất nhanh. Trong khi đó, năm 2025 phải đến giữa tháng 5 mới đạt mốc này. Đáng chú ý, trong những ngày đầu tháng 4/2026, sản lượng điện tiêu thụ liên tục duy trì trên 1 tỷ kWh/ngày.

Đặc biệt, ngày 8/4 ghi nhận mức cao kỷ lục 1,092 tỷ kWh/ngày, với công suất cực đại lên tới 52.252 MW. Dự báo, mốc 1,1 tỷ kWh/ngày có thể đạt ngay sau kỳ nghỉ lễ 30/4 – 1/5.

Đáng chú ý, tác động của nắng nóng đến nhu cầu điện là rất rõ rệt. Nếu nắng nóng chỉ kéo dài 1-2 ngày, phụ tải chưa tăng nhiều, nhưng nếu kéo dài 4-5 ngày, áp lực sẽ gia tăng đáng kể. Trung bình, khi nhiệt độ môi trường tăng, nhu cầu điện có thể tăng thêm khoảng 800-1.000 MW/ngày; nếu duy trì trong 3-4 ngày, mức tăng có thể lên tới 3.000-4.000 MW.

Ở chiều ngược lại, nguồn cung điện năm 2026 cũng gặp nhiều khó khăn. Theo đó, hiện tượng El Nino khiến lượng nước về các hồ thủy điện suy giảm, nhiều thời điểm ở mức thấp, không đáp ứng tương xứng với nhu cầu.

Đối với nguồn điện khí, các biến động địa chính trị, đặc biệt là căng thẳng tại Trung Đông, đã ảnh hưởng đến nguồn cung LNG, làm gián đoạn một phần nguồn cung cho khu vực châu Á. Điều này buộc các đơn vị phải chủ động phối hợp với các nhà cung cấp để đảm bảo nhiên liệu.

Trong khi đó, nguồn khí thiên nhiên trong nước cũng suy giảm, còn nhiệt điện than chịu áp lực từ thị trường xuất khẩu khi một số quốc gia điều chỉnh chính sách cung ứng. Ngành điện đã phải huy động tối đa các nguồn lực để đảm bảo vận hành hệ thống.

Theo đơn vị điều độ, có hai khung giờ hệ thống chịu áp lực lớn nhất là từ 12h30 đến 14h30 và từ 21h đến 23h. Trong đó, khung giờ tối là thách thức lớn hơn do không còn nguồn điện mặt trời hỗ trợ, trong khi phụ tải vẫn duy trì ở mức cao. Ngược lại, vào buổi trưa, dù phụ tải có thể lên trên 52.000 MW, hệ thống vẫn có thêm khoảng 17.000 MW điện mặt trời, góp phần giảm áp lực cung ứng.

Trước thực tế này, Bộ Công Thương đã đưa ra một số giải pháp như đẩy nhanh tiến độ đưa vào vận hành các công trình nguồn và lưới điện trọng điểm. Một số dự án lớn như Nhơn Trạch 3, Nhơn Trạch 4, Vũng Áng 2, Quảng Trạch 1 đang được phối hợp để sớm hoàn thành.

Ở khâu truyền tải, các trạm và đường dây 500 kV cũng được ưu tiên đưa vào vận hành nhằm tăng khả năng giải tỏa công suất. Bên cạnh đó, hệ thống huy động tối đa các nguồn nhiệt điện, đặc biệt là các tổ máy chạy khí LNG.

Đối với thủy điện, dù đã được huy động, nhưng việc vận hành phải tính toán tích nước hợp lý, ưu tiên giữ lại nguồn nước để phát điện trong tháng 5 và 6 vì đây là 2 tháng cao điểm của hệ thống điện quốc gia.

Ngoài các giải pháp trên, các ý kiến tại tọa đàm cũng cho thấy bài toán cung ứng điện năm 2026 không chỉ dừng ở việc bổ sung nguồn, mà cần đồng thời triển khai các giải pháp từ phía người sử dụng.

Theo đó, Chính phủ đã ban hành Chỉ thị 10/CT-TTg, đặt mục tiêu tiết kiệm tối thiểu 3% tổng điện năng tiêu thụ trong năm 2026, đồng thời thúc đẩy phát triển điện mặt trời mái nhà trong giai đoạn 2026-2030.

Các giải pháp được nhấn mạnh bao gồm sử dụng điện tiết kiệm, điều chỉnh phụ tải, cũng như phát triển nguồn điện tại chỗ, đặc biệt là điện mặt trời mái nhà nhằm giảm áp lực lên hệ thống trong các khung giờ cao điểm.

Trong dài hạn, mục tiêu được đặt ra là mở rộng quy mô điện mặt trời mái nhà trong khu dân cư và công sở, qua đó bổ sung thêm nguồn điện phân tán ngay tại chỗ, góp phần chủ động hơn trong cân đối cung - cầu điện.