Indonesia đang tạo ra bước ngoặt đáng chú ý trên thị trường gạo khu vực khi không chỉ dừng nhập khẩu, mà còn bắt đầu tham gia vào cuộc cạnh tranh xuất khẩu, đặc biệt ở phân khúc gạo chất lượng cao.

Chấm dứt nhập khẩu nhờ sản lượng và dự trữ tăng mạnh

Theo Hiệp hội Lương thực Việt Nam (VFA), Indonesia đang đẩy nhanh mục tiêu tự chủ lương thực, rút ngắn kế hoạch 4 năm xuống còn 1 năm thông qua hàng loạt cải cách chính sách từ quản lý phân bón, cơ giới hóa đến mở rộng diện tích sản xuất. Chính phủ đã đơn giản hóa quy định, giảm chi phí phân bón, tăng đầu tư cho thủy lợi, giống, máy móc và mở rộng đất trồng mới. Đồng thời, Indonesia thúc đẩy tăng vụ, khai thác đất ngập nước và ứng dụng công nghệ như drone và cơ giới hóa.

Kết quả là sản lượng gạo năm 2025 tăng hơn 13%, dự trữ quốc gia đạt mức kỷ lục 4,8 triệu tấn và Indonesia không cần nhập khẩu gạo, đánh dấu bước tiến lớn trong chiến lược tự chủ lương thực.

Đáng chú ý, dự trữ gạo quốc gia của Indonesia đã đạt mức kỷ lục hơn 5 triệu tấn vào tháng 4/2026, gần gấp đôi mức cao nhất trước đó ghi nhận năm 1984. Sản lượng gạo năm 2025 tăng mạnh lên khoảng 34,7 triệu tấn giúp Indonesia chấm dứt nhập khẩu từ năm 2025 và hướng tới mục tiêu không nhập khẩu trong năm 2026.

Để đáp ứng lượng tồn kho lớn, chính phủ nước này cũng lên kế hoạch đầu tư khoảng 290 triệu USD xây thêm 100 kho chứa gạo mới nhằm mở rộng năng lực lưu trữ và giảm thất thoát sau thu hoạch. Bên cạnh đó, Indonesia cũng gia tăng vai trò trên thị trường phân bón quốc tế khi cam kết xuất khẩu khoảng 1 triệu tấn urê sang các thị trường như Ấn Độ, Philippines, Thái Lan và Brazil.

Đây là bước đi nhằm mở rộng quan hệ thương mại và hỗ trợ ổn định nguồn cung nông nghiệp toàn cầu trong bối cảnh thị trường phân bón nhiều biến động.

Bắt đầu bước vào “sân chơi xuất khẩu”

Không chỉ tự chủ lương thực, Indonesia còn đang định vị lại vai trò trên thị trường khu vực. Quốc gia này bắt đầu hướng đến xuất khẩu gạo chất lượng cao, tận dụng nguồn cung dư thừa và cải thiện chất lượng sản phẩm.

Theo đó, Ấn Độ đã đề nghị Indonesia cung cấp 500.000 tấn gạo - cho thấy sự thay đổi đáng chú ý trong cán cân thương mại gạo châu Á khi Indonesia từ nước nhập khẩu lớn chuyển sang có khả năng xuất khẩu nhờ lượng tồn kho cao.

Việc một số quốc gia tìm đến Indonesia để đề nghị cung cấp gạo cho thấy nước này không còn là thị trường tiêu thụ, mà đã bắt đầu trở thành nguồn cung tiềm năng.

Gạo Việt thêm đối thủ ngay trong ASEAN

Có thể thấy, khi Indonesia chuyển sang xuất khẩu, đặc biệt ở phân khúc gạo chất lượng cao, đang tạo áp lực cạnh tranh trực tiếp với gạo Việt Nam bởi quốc gia này trước đây nhập khẩu gạo số lượng lớn từ Việt Nam.

Theo ước tính, giai đoạn 2023-2024, Indonesia nhập hơn 1 triệu tấn gạo của Việt Nam mỗi năm - đưa Indonesia trở thành một trong những thị trường tiêu thụ gạo lớn nhất của Việt Nam. Tuy nhiên, đến năm 2025, xu hướng này có dấu hiệu đảo chiều khi Indonesia giảm dần nhập khẩu nhằm tăng tự chủ lương thực.

Trong bối cảnh các thị trường lớn ngày càng siết tiêu chuẩn và ưu tiên chất lượng, sự tham gia của Indonesia khiến cuộc cạnh tranh trong ASEAN trở nên gay gắt hơn, không chỉ về giá mà còn về chất lượng và thương hiệu.