Việt Nam không thiếu trung tâm thương mại, cũng không thiếu các chương trình khuyến mãi. Thế nhưng nếu nói đến một điểm mua sắm đủ sức kéo du khách mở hầu bao thì vẫn đang thiếu.
Thông tin này được đưa ra tại hội thảo tham vấn Đề án “Phát triển các mô hình outlet và cửa hàng miễn thuế tại Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045” do Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước (Bộ Công Thương) tổ chức mới đây.
Thực tế, outlet không phải mô hình mới trên thế giới. Tại Mỹ, thị trường outlet đạt quy mô khoảng 65 tỷ USD mỗi năm với hàng trăm trung tâm, thu hút hàng triệu lượt khách du lịch. Ở châu Âu, doanh thu outlet năm 2023 đạt 21,4 tỷ Euro, tăng mạnh so với trước đại dịch, với hàng trăm thương hiệu quốc tế tham gia.
Tại châu Á, các quốc gia như Nhật Bản, Trung Quốc hay Thái Lan đã phát triển mạnh mô hình outlet gắn với du lịch trải nghiệm, đóng góp đáng kể vào GDP và nguồn thu ngoại tệ. Những “làng outlet” không chỉ là nơi mua sắm mà còn tích hợp giải trí, ẩm thực, sự kiện văn hóa, trở thành một phần của hành trình du lịch.
Ở mảng cửa hàng miễn thuế, các mô hình cũng rất đa dạng. Mỹ vận hành theo cơ chế thị trường, tích hợp chặt chẽ với hệ sinh thái logistics - hàng không. Liên minh châu Âu duy trì thị trường ổn định nhưng kiểm soát chặt chẽ do đặc thù liên minh thuế quan. Trong khi đó, Hàn Quốc phát triển mạnh mẽ nhưng cũng cho thấy độ “nhạy” cao với biến động thị trường, đặc biệt phụ thuộc vào dòng khách quốc tế.
Còn tại Việt Nam, các hình thức bán hàng giảm giá chủ yếu mang tính nhỏ lẻ, phân mảnh. Trong khi đó, nhu cầu tiêu dùng đang thay đổi nhanh, với dự báo đến năm 2030, Việt Nam sẽ có hơn 50 triệu người thuộc tầng lớp trung lưu (nhóm khách hàng vừa đề cao thương hiệu, vừa nhạy cảm về giá). Đó là chưa kể, mức chi tiêu bình quân của khách quốc tế tại Việt Nam hiện chỉ khoảng 1.050-1.150 USD/người, thấp hơn đáng kể so với Thái Lan và Singapore, cho thấy dư địa lớn để tăng giá trị từ hoạt động mua sắm.
Theo bà Lê Hồng Thủy Tiên - Tổng giám đốc Tập đoàn Liên Thái Bình Dương (IPPG), việc chưa có outlet đúng nghĩa là do nhà đầu tư vẫn dè dặt bởi thiếu khung pháp lý rõ ràng và chính sách đủ sức cạnh tranh.
Từ thực tiễn, doanh nghiệp đề xuất loạt giải pháp mang tính “mở khóa” thị trường, như: cơ chế giao đất sạch cho nhà đầu tư chiến lược với ưu đãi tương tự khu công nghiệp; xây dựng chính sách khuyến mại riêng cho outlet với mức giảm giá sâu phù hợp đặc thù hàng tồn, hàng qua mùa; triển khai hoàn thuế giá trị gia tăng điện tử ngay tại điểm bán nhằm nâng cao trải nghiệm du khách.
Đối với mô hình cửa hàng miễn thuế, các doanh nghiệp kiến nghị mở rộng không gian hoạt động ra ngoài sân bay, cho phép triển khai trong các khu thương mại tự do, đồng thời phát triển bán hàng trực tuyến và tích hợp các phương thức thanh toán quốc tế.
Được biết, dự thảo đặt mục tiêu phát triển 5 trung tâm outlet gắn với du lịch tại Hà Nội, TP. Hồ Chí Minh, Đà Nẵng, Quảng Ninh và Phú Quốc trước năm 2030. Xa hơn, là các “làng outlet cao cấp” quy mô lớn vào năm 2045 - nơi không chỉ bán hàng, mà còn kết hợp trải nghiệm, giải trí và dịch vụ.
Các outlet tại Việt Nam sẽ phát triển theo hai hướng. Một là “làng outlet cao cấp” quy mô lớn, tích hợp mua sắm - giải trí - trải nghiệm văn hóa, hướng đến khách du lịch và nhóm chi tiêu cao. Hai là mô hình trung tâm outlet đô thị hoặc ngoại vi, có quy mô linh hoạt hơn, tập trung vào các thương hiệu phổ thông và trung cấp, đáp ứng nhu cầu tiêu dùng đại chúng và phù hợp với điều kiện quỹ đất, hạ tầng tại từng địa phương.
Song song đó, hệ thống cửa hàng miễn thuế được định hướng phủ kín 100% sân bay quốc tế và cửa khẩu lớn, đồng thời mở rộng vào nội đô tại các trung tâm du lịch.
Đáng chú ý, đề án đặt mục tiêu nâng tỷ lệ hàng Việt trong outlet và cửa hàng miễn thuế lên 30-40%, đồng thời phát triển các nhóm “quà tặng quốc gia” đạt chuẩn quốc tế, nhằm gia tăng giá trị xuất khẩu tại chỗ.
Nếu được triển khai hiệu quả, các mô hình này có thể mang lại khoảng 579.000 tỷ đồng doanh thu trực tiếp, đồng thời tạo hiệu ứng lan tỏa sang du lịch, logistics và dịch vụ.