Giữa nhịp sống vội vã của TP. Hồ Chí Minh, một mâm bánh mì giản dị trên vỉa hè đường Hai Bà Trưng vẫn bền bỉ tồn tại suốt gần 80 năm. Không bảng hiệu hào nhoáng, không chi nhánh mở rộng, bánh mì cụ Lý lặng lẽ níu chân thực khách bằng hương vị xưa cũ - nơi mỗi ổ bánh mì không chỉ là món ăn, mà còn là ký ức, là nếp sống của đô thị này.
Đi tìm lại hương vị xưa
Dù chưa đến 6 giờ sáng những đều đặn mỗi ngày, nhiều người đứng chờ trước một mâm tre nhỏ, phủ lá chuối xanh để chờ mua ổ bánh mì Cụ Lý. Tại đây, người đến mua bánh mì dù không thấy lớn những khi hỏi tới thì ai cũng biết đó là bánh mì cụ Lý - một trong những tiệm bánh mì lâu đời nhất tại TP Hồ Chí Minh.
Theo đó, khoảng 6 giờ 15, anh Nguyễn Hoàng Quốc Thiện, cháu đời thứ 3 của thương hiệu bánh mì Cụ Lý bắt đầu dọn hàng. Những khoanh chả được cắt đều tay, xếp gọn gàng. Mùi thơm từ chả bò, chả quế lan nhẹ trong không khí, quyện với tiếng xe cộ bắt đầu đông dần. Mỗi ổ bánh mì ở đây không có pa tê hay bơ mà bên trong chỉ có 5 loại chả - chả bò, chả quế, chả lụa, chả chiên và giò thủ – ăn kèm hành tây, dưa leo. Hương vị tưởng chừng đơn giản nhưng lại khiến nhiều người “ghiền” suốt hàng chục năm.
Anh Lê Nam, ngụ ở phường Xóm Chiếu, TP. Hồ Chí Minh - cho biết, anh Nam đã “lặn lội” từ sớm để tìm bằng được ổ bánh mì cụ Lý sau khi nghe bạn bè giới thiệu. “Tôi đi nhiều nơi ăn bánh mì rồi nhưng nghe nói ở đây giữ được hương vị xưa nên phải thử cho biết. Đúng là khác thật, không giống kiểu bánh mì hiện đại bây giờ, ăn rất đậm đà”, anh Lê Nam nói.
Cách đó không xa, anh Đồng Hữu Nghị, một du khách đến từ Hà Nội cho biết, một cảm giác khá đặc biệt khi thưởng thức món ăn này. “Tôi đi tìm một chút hương vị miền Bắc trong ẩm thực Sài Gòn. Bánh mì cụ Lý đúng là có nét rất riêng, giống như mang theo ký ức của người Bắc vào trong Nam vậy”, anh Hữu Nghị nói.
Không chỉ khách lạ, nhiều người dân Sài Gòn - TP. Hồ Chí Minh cũng đã gắn bó với mâm bánh mì này suốt hàng chục năm. Có người tranh thủ mua vội trước giờ làm, có người đứng lại ăn ngay tại chỗ, vừa ăn vừa nhìn dòng xe qua lại. Những câu chuyện nhỏ, những lời hỏi han quen thuộc khiến góc vỉa hè này giống như một “điểm hẹn” quen thuộc của thành phố.
Chị Vũ Hồng Lam, ngụ ở phường Sài Gòn, TP. Hồ Chí Minh cho biết, điều khiến chị bất ngờ không chỉ là hương vị truyền thống mà còn ở mức giá rất “dễ chịu”. Mỗi ổ bánh mì cụ Lý dao động từ 25.000 - 30.000 đồng, thấp hơn nhiều so với một số loại bánh mì hiện đại tại trung tâm thành phố có giá 40.000 - 60.000 đồng. Theo chị Vũ Hồng Lam, với chất lượng chả nhà làm, đầy đặn và đậm vị, mức giá này là hợp lý, thậm chí “rất đáng tiền” cho một trải nghiệm vừa ngon vừa đậm chất ký ức Sài Gòn.
Theo thống kê, mỗi ngày, tiệm bánh mì Cụ Lý bán được khoảng 500 ổ bánh mì nhưng vào các dịp lễ hội, con số có thể lên đến 2.000 ổ/ngày. Điều đặc biệt là tất cả nguyên liệu đều được chuẩn bị từ rạng sáng, chả làm trong ngày, bán hết trong ngày. Chính sự chỉn chu đó khiến khách hàng yên tâm và quay lại tiệm bánh mì vỉa hè này.
Giữ nghề gia truyền
Anh Nguyễn Hoàng Quốc Thiện, người đang tiếp nối nghề bánh mì cụ Lý cho biết, đây là nghề của gia đình đã qua ba thế hệ. Ông nội anh, cụ Lý là một người gốc Bắc, mang món bánh mì kẹp chả vào Sài Gòn mưu sinh từ hàng chục năm trước. Tuy nhiên, cụ Lý không có con nên các thế hệ sau thay nhau giữ nghề. Đến tôi là đời thứ ba. Tôi bán ở đây gần 20 năm rồi”, anh Thiện chia sẻ.
Theo anh Quốc Thiện, điều quan trọng nhất là giữ đúng công thức truyền thống. “Tôi không thêm pa tê hay bơ vì muốn giữ hương vị gốc. Bánh mì của mình đã nhiều chả rồi, thêm nữa sẽ ngán. Cái ngon là ở sự cân bằng các vị trong bánh mì”, anh Quốc Thiện chia sẻ thêm.
Để phục vụ thực khách, mỗi ngày, những người trong gia đình anh phải chuẩn bị từ 2 giờ sáng, làm khoảng 40 - 50kg chả để phục vụ khách. Bánh mì được lấy từ lò quen, cứ nửa tiếng giao một lần để luôn nóng giòn. Công việc lặp đi lặp lại nhưng với anh Thiện, đó không chỉ là mưu sinh mà còn là trách nhiệm giữ nghề. “Có nhiều người ăn ở đây từ nhỏ đến lớn, rồi dẫn con cháu tới. Có người nói ăn để nhớ lại tuổi thơ. Nghe vậy mình thấy vui và có động lực để tiếp tục”, anh Quốc Thiện tâm sự.
Không chỉ là câu chuyện của một tiệm bánh mì, đây còn là một phần trong bức tranh lớn hơn của ẩm thực Việt. Vừa qua, cửa hàng bánh mì cụ Lý đã được Tổ chức Kỷ lục Việt Nam ghi nhận là một trong những thương hiệu lâu đời, góp phần quảng bá giá trị ẩm thực Việt ra thế giới.
Theo bà Nguyễn Thị Khánh - Chủ tịch Hiệp hội Du lịch TP. Hồ Chí Minh, những thương hiệu như bánh mì cụ Lý đóng vai trò rất quan trọng trong việc xây dựng hình ảnh du lịch ẩm thực. Ngày nay, bánh mì Việt Nam không chỉ là món ăn đường phố mà đã trở thành biểu tượng văn hóa. Những tiệm lâu đời chính là ‘chứng nhân’ cho hành trình đó”.
“Lễ hội Bánh mì Việt Nam những năm gần đây luôn thu hút hàng trăm gian hàng và hàng chục nghìn lượt khách, trong đó các thương hiệu lâu đời luôn là điểm nhấn. Du khách đến lễ hội không chỉ ăn mà còn muốn nghe câu chuyện phía sau mỗi ổ bánh mì”, bà Nguyễn Thị Khánh chia sẻ thêm.